اشاره: ارجاعات متن گاهی به آینده است؛ مثلاً مؤلف در فصل یکم وعده می‌دهد که در فصل سوم به مطلبی اشاره خواهد کرد. ویراستار در چنین مواردی چه وظیفه‌ای دارد؟ در این یادداشت مختصر، پاسخ کوتاهی به این پرسش داده‌ام.

گاه پیش می‌آید که نویسنده در بخشی از کتاب، ذکر مطلبی را به فصل‌ها یا بخش‌های آتی موکول می‌کند و این را در کلام خود می‌آورد، مثلاً در فصل یکم کتابش می‌‌نویسد: «در فصل سوم، به معرفی مراتب توحید خواهیم پرداخت.» ویراستار باید این مطلب را به خاطر بسپرد یا برای اطمینان، در گوشه‌ای یادداشت کند تا وقتی به آن فصل رسید، صحت این ارجاع را بسنجد. گاه نویسنده ذکر آن مطلب را به‌کلی فراموش می‌کند یا به‌جای فصل سوم، آن را در فصل دیگری می‌آورد. تصحیح چنین خطاهایی ضروری و از وظایف ویراستار است و در حیطۀ ویرایش ساختاری جای می‌گیرد.

این خطا به‌طور معمول، پرتکرار نیست، اما یکی از جاهایی که احتمال وقوع آن افزایش می‌یابد در تدوین درس‌گفتارهاست. بسیار پیش می‌آید که سخنران یا استادی در حین بحث، ذکر مطلبی را به آینده موکول کند، و کم نیست مواردی که براثر فاصله‌افتادن میان جلسات، آن مطلب از ذهن گوینده و شنونده پاک شود. طبیعی است که ویراستار باید این نقص را به‌ترتیبی رفع کند: یا با حذف آن ارجاع، یا با دریافت مطالب تکمیلی از پدیدآور.

دسته بندی شده در: